Música


Hai uns días fixen de tripas corazón e achegueime até ese pesadelo dun arquitecto encefalopático que é a sede da SGAE para ver aos rapaces de St. James Street Band. Os señores da SGAE, sempre tan amables, dificultan enormemente o acceso ás súas (luxosísimas) instalacións cun labirinto de escaleiras metálicas, corredores estreitos, ascensores (!) e outros recantos de moito medo. Así que o Gato e mais eu avanzabamos polas salas desertas como se aquilo fora un xogo de plataformas e estivaramos a buscar ao inimigo da última fase. Mundo 1: vixiante malencarado. Mundo 2: vendedora de entradas que che pide o DI, a VISA, a cartilla de vacinacións e a fotocopia compulsada do certificado de que non descargas música ilegalmente. Mundo 3: pasillo labiríntico. Mundo 4: biblioteca sen libros. Se tivera libros poderías lelos sen mercalos! Herexía, pecado mortal!

Despois de varios minutos de vagar desconcertadas, chegamos ao búnker subterráneo, na planta -2 na que, efectivamente, tocaba St. James Street Band. A sala era unha especie de cripta funeraria coas paredes decoradas segundo o estilo tradicional galego (o cemento visto) e unhas cantas cadeiras plegables, que contrastaba moi chamativamente con tódalas salas anteriores, polo punto cutre.

Debía haber como unhas dez persoas, e o gato e nos eramos as únicas ás que se puidera aplicar, nin do xeito mais magnánimo, o calificativo de “novas”, e a sala era tan fría que os aplausos resoaban coma latigazos. De feito, os de St. James Street parecían un pouco cortados, e a pesar de que o concerto foi ESPECTACULAR, mais que en Nova Orleáns parecía que estaban tocando nunha tumba, agravado porque a xente comportouse cunha frialdade moi acorde co cemento das paredes, e non aplaudiron nin un só maldito solo, aínda que arricaran chispas das chaves da trompeta, até que eu, xa medio mosqueada, comecei un aplauso recriminatorio e os demais seguíronme timidamente. En realidade, dábanme ganas de erguerme e berrar: “É jazz, suponse que ten que ser divertido! Non estades nun concerto de Malher!!!!” E xa o colmo foi cando, despois da despedida, o grupo saíu do escenario pero as luces non se prenderon, signo mundial de que vai haber un bis… e a xente marchaba!!!!!

En definitiva, que foi moi representativo da idea que ten esta asociación sobre a música: algo que se pecha nunha tumba, que non se pode interrumpir para aplaudir, e que escoitan catro culturetas rancios incapaces de desfrutar con nada. E tamén ten delito que toque na sede da SGAE un grupo que toca versións dunha música que xa non ten dereitos de autor.

Hoxe fanse 25 anos da morte de Marvin Gaye, un deses músicos a quen se pode escoitar unha e outra vez, e sempre soa novo. De xeito un tanto maniqueo, para min Marvin sempre representou a outra cara da moeda de James Brown: guapo, elegante e perfecto detro dese smoking mítico de Sexual Healing ou con ese look setentero e hippy pero arreglao, namentres Brown tiña ese aspecto de maltratador (e non só o aspecto) e tipo pouco recomendable en xeral. Marvin compuña música contra a guerra de Vietnam mentres Brown apoiaba a candidatura de Nixon. Os dous tiveron numerosísimos líos amorosos, pero intúo que a actitude era completamente diferente cara ás mulleres, proba do cal é como lle afectou a Gaye a morte de Tammy Terrell, de quen non sei se foi parella, pero de quen seguro que foi amigo.

O mais curioso da historia de Marvin é a súa morte, acribillado a tiros polo seu propio pai, crego dunha secta cristiá, a Casa de Deus. Por mais que busquei, non atopo por ningures cal foi a razón do asasinato, que foi calificado de “homicidio justificable” (?) Parece que Marvin tiña problemas graves coas drogas, e volveu á casa dos pais tratando de reordear a súa vida, pero ocorreu todo o contrario. Discutía continuamente co pai, tratou de suicidarse varias veces e ao final non lle fixo falla: matouno el.

Unha das cousas que poderían ter ocorrido é que o Reverendo Gay (que humor negro ten a vida), un integrista relixioso, non aprobaba a imaxe sexy e disoluta do fillo, que cantaba cousas como “o sexo é só sexo e o amor é amor”. Se realmente foi así, debería servir como recordatorio de até que punto o fanatismo está disposto a defender a súa moral a punta de pistola. Só está agardando o momento.

Hai un par de anos vin a Banda Bassotti en directo. Pasoume como noutras ocasións, que entrei porque me gustaban medianamente e saín absolutamente fan. De feito, entendín que o meu camiño vital estaba errado e que o que en realidade quería facer era tocar nesa banda. Non sei se sería capaz de pegar os chimpos que pegan eles termando do saxo, pero todo consiste en ximnasio e vontade.
O caso é que o meu tamaño é un handicap para ser fan de Banda Bassotti, sentinme como se no concerto houbera un sinal ao estilo dos parques de atraccións “para subir tes que ser así de alta”. E eu non daba, claro. Así que alí me vin, no medio dun montón de rapazolos enormes tipo red skin (algún día falarei da teoría que temos sobre a homosexualidade reprimida que destila o rollo skin) desfrutando mogollón do concerto pero temendo seriamente pola miña integridade física no medio dun pogo descontrolado. Especialmente cando o colega que tiña ao lado (e que tampouco chegaba á marca do sinal) saíu literalmente propulsado polos aires.
Pero o que realmente pasou non foi que os punkies estes fixeran batido de Raíña, que era o que me estaba temendo, senón que, cando aquilo se puxo particularmente violento (e gay) con tódolos mozotes sen camiseta empurrándose os uns aos outros, deixei de tocar o chan cos pes e fun delicadamente depositada por varias mans nunha marxe da pista. E xuraría que incluso alguén me colocou o pelo.
Dende alquela gárdolle particular aprezo a Banda Bassotti e aos seus groupies, non só porque me perdoaron a vida, senón porque se lles nota o bo rollo que desprenden. Por iso tamén me parece particularmente inxusto todo isto que está a acontecer. Así que xa sabedes, rapaces: se precisades outro saxo tenor pensade en min. Porfa.


Se nacese no século XI querería ser monxa. Téñoo clarísimo. Por suposto, non por unha cuestión de fe, senón de posibilidades. De entre as posibilidades dunha muller na Idade Media, entrar nun convento paréceme a mellor con moito. Asegúraste comer tódolos días se es pobre, asegúraste non ser vendida como unha vaca ao noble do lado se es rica, e sobre todo é o único xeito de ter acceso á cultura. Ler aos clásicos, aprender música, facer precarios experimentos de química. Non parece unha mala opción.

A Hildegard tocoulle, non o escolleu ela, pero estou convencida que sendo a décima filla dun noble vido a menos, era o mellor que lle podía pasar. Iso, a pesar do trauma que pode supoñer que os teus pais oficien os teus ritos fúnebres cando tes doce anos… contigo diante! e ver como tapian a porta do convento… contigo dentro! Por sorte estaba Jutta, que xa sabía de que ía o tinglado, e que en realidade as reclusas si podían saír do convento e dentro del, facer na práctica o que lles viña en gana.

Cando escoito a música sacra de Hildegard, sempre imaxino ese pequeno mosteiro da Selva Negra (mixto, por certo) como un pequeno paraíso para unha rapaza intelixente. Un lugar onde poder ser unha mesma, aínda que dando un estraño rodeo. A liberdade total disfrazada de clausura.

Hildegard escribiu 77 obras musicais, e aínda hoxe é unha das escasísimas compositoras da historia, e escribiu os que foron os libros de medicina mais adiantados da época, “Liber Simplici Medicinae” , e “Liber Compositae Medicinae”. Non aparece en nas historias da medicina, a pesar de que foi a compiladora mais importante dende Galeno. Nas historias da música sae de pasada.

A que foi a científica mais influínte do seu século só aparece nomeada como beata e visionaria. Iso, despois de que a Igrexa Católica tratara de impedirlle escribir, de que se proibira a súa música no convento de Bingen e de que trataran de mantela baixo arresto por enterrar en sagrado a un nobre excomulgado. Eu dubido seriamente de que alguén deste calado tivera visións místicas, sobre todo porque ela mesma conta as tiña en estado “de completa lucidez”, sen entrar en trance nin caralladas. Decántome mais pola outra versión, a que di que Hildegard utilizaba a historia das visións como un xeito de conferir autoridade á súa obra e de que a deixaran escribir en paz. Doutro xeito, remataría na cadea ou na fogueira por se muller, escribir e facer potingues con herbas. Quero dicir que o de ver o ceo e tal era sospeitosamente conveniente.

Non sei que opinaría ela da gloria póstuma, igual non lle importaba en absoluto. En certo modo, gañou a batalla, porque eu podo escoitar o que ela escribiu. Pero visto doutro xeito, se Hildegard nacera home, tería a consideración que ten hoxe Hipócrates: un precursor, un visionario noutro sentido. Iso pode entenderse no século XI, pero que no XXI siga a ser así da para pensar. Para pensar que temos un problema.

Sabedes cal é o mito de Hipólito, verdade? Hipólito era un mozote grego que honraba moito a Artemisa e pouco a Afrodita (é dicir, ao que lle gustaba moito ir de caza con outros mozotes e moi pouco as rapazas, cada un que entenda como lle pareza), coa consecuencia, fácil de prever porque isto é unha traxedia, de que Afrodita se cabrea e decide facer que se namore da súa madrasta, Fedra, esposa de Teseo. Corolario: honra a tódolos deuses por igual.

AK meteume neste embolado, e eu deixeime. Facer unha lista dos teus dez discos favoritos? mellores discos de tódolos tempos? discos que mudaron o curso da historia da música? Algo así de enorme era. En fin, eu limitareime a facer unha lista dos dez discos que mais me gustaron, que mais veces puxen , aos que tiven que facer unha copia de seguridade porque os raiaba (de uso exclusivamente privado e pagando o meu canon, claro, como boa cidadá). E iso coas limitacións da miña memoria, que vai facer que en canto lle dea á tecla de “publicar” se me ocorran outros doce mil discos que debín meter.

Así que agora estou practicamente segura de que me vai acontecer algo terrible, porque seguro que, no meu despiste, deixei algún deus ou deusa do meu panteón privado sen honrar, e a cólera divina desencadearase sobre min. Por se acaso, lembrade, deuses: a culpa é toda todiña de AK.

Bach en estado puro por Glenn Gould, coñecido como o marlon Brando do piano (?) Xulgade vós mesmos o parecido.

Marvin. Non necesariamente este álbume, pero é que sae tan guapo…

Para que non digades que escollo pola portada :p Podería poñer o Kind of Blue, pero coido que escoito mais este, e ademais foi o primeiro que merquei de Miles, e fascinoume.

Odas a Sta. Icía, de Purcell. Por algunha escura e subcosciente razón, encántame a música relixiosa, e esta en particular. En especial ese Wondrous Machine (ou como demo se escriba)

O retorno ao blues, que nunca sobra. B.B.King e Eric Clapton.

Porgy and Bess é o concepto Kinder Sorpresa musical: algo novo, ópera e jazz, todo xunto. Este disco coido que si que o rallei, físicamente, o cal xa é difícil na era cd.

Billie. Todo Billie. Non podería escoller un só disco, e ademáis o concepto “álbume” non lle acae moi ben aquí, tería que ser un dos centos de recopilatorios. Así que me quedo co concepto Billie.

Antes de velos en concerto, gustábame, despois volvinme fan.

Poñer A love supreme é unha obviedade, pero non poñelo é unha blasfemia.

Esta foi a primeira ópera que merquei, e dende logo segue a ser “A” Traviata.

P.D e reedición: non sei onde teño a cabeza! Non pasei a encarga. Vai para Lourixe, Mario, O Gato Violeta e por suposto Retropower, a ver se é quen de poñer dez e non dez mil :p

Un dos temas recorrentes que andan a dar voltas na miña cabeza estes días, como se fosen as bolboretas-torrada-con-manteiga de Carroll, é o que significa que nos guste un tipo ou outro de música, e en concreto o meu gusto persoal pola ópera. Sempre pensei que a música é unha das cousas que mais nos define, co que mais nos identificamos (verdade, Moucho?) máis incluso que a literatura que lemos. Refírome á música que conceptualizamos como a nosa música, porque nun momento dado calquera pode escoitar (case) calquera cousa. A min pódeme facer moita coña escoitar pop nun momento dado, pero non é a miña música. Non sei se me explico.

O caso é que a ópera está moi cargada ideoloxicamente, como algo moi burgués e moi cultureta, pero cultureta en plan fachilla, non como o jazz, que é cultureta pero progre. De feito, as miñas experiencias na ópera como espectáculo, en directo, son exactamente esas: marujas co visón acabadiño de desconxelar que van basicamente a deixarse ver, porque é evidente que non entenden nin o mais mínimo do que están vendo. Tamén hai que dicir que esta fauna abunda moito mais en la Coru que en Compostela, onde hai mais de todo e mais normal.

En fin. Ao que viña isto era a que eu non penso, por suposto, que para que che guste a ópera teñas que ser fiel votante do PP, entre outras cousas porque a min gústame e obviamente non o son. Pero tamén penso que esa idea é unha das grandes victorias da burguesía. Alonxar á xente de manifestacións culturais que nun principio eran moi populares, e facelas exclusivistas e pechadas (ollo: o jazz vai polo mesmo camiño, coidado tod@s)

Unha das cousas que se di é que a ópera é cara. Perdón: o fútbol si é caro, e é o entretemento de masas por excelencia. Os discos de clásica, por outra banda, son en xeral mais baratos que a media. O de que a ópera é burguesa, pois hai de todo. Hai obras que son moi reaccionarias e outras cun potencial revolucionario inmenso, comezando polo vello Verdi e ese coro de “Nabucco” cantado a berros nas manifestacións, seguindo por unha “Traviata” que denuncia a hipocresía precisamente das clases altas e que foi repetidamente censurada, e rematando por xente como Weill e a “Opera de Tres Peniques” (letra de Bretch) ou o “Porgy & Bess” de Gerswing.

Despois hai cousas que quedan tan alonxadas no tempo que é imposible xulgalas mais que esteticamente, porque a realidade á que estaban referidas xa non existe. Só podemos conmovernos ou non ante elas. Recoñezo que este é o meu rollo, eses inicios titubeantes de Peri e Monteverdi escandalizando a toda Italia a golpe de dramma per musica en lugar das abigarradas polifonías da época. A ópera é o que ten, que é como a droga: a primeira cóllela porque te invitan, e cando te decatas estás indo pillar, case ás agachadas.

Así que aí vos vai a primeira dose, de regalo. O mitiquísimo Va Pensiero de “Nabucco” e unha delicatessen barroca, o Lamento fúnebre de Dido do “Dido e Eneas” de Purcell. Que vos preste. A ver o que tardades en ir pillar.


A verdade é que estaba desexando ter unha excusa para marcarme este post, e só era cuestión de tempo. Así que se alguén quere baixarse aquí, entendereino.

O barroco ten fama de ser ríxido e pouco emotivo, e Bach en concreto, de ser todo igual. O afecionado tipo á música clásica parece ser, en esencia, consumidor de romanticismo, e como moito de clasicismo, co cal os barrocos somos os frikis dentro dos frikis.

Bach sí que é todo igual, pero iso non ten por que ser malo. Tamén se podería dicir que se che gusta algo del, gústache todo. Outra pega que se lle adoita poñer é que, en contraposición a Mozart, ou a Schumann, non semella ser un xenio nin un desequilibrado. Máis ben é un artesán, un profe de música, un burgués que apenas saíu da súa vila e que compuña para unha igrexa pequena e para os parroquianos. Tivo un rabaño de fillos e unha vida anodina, e morreu de vello e na cama.

A min é que sempre me pasa igual. Non me atraen as grandes personalidades, senón estas vidas tranquilas e pouco épicas, que a miúdo se reflexan na música. Esta música é serena e feliz, como debeu ser a súa plácida existencia de provincias, e como, confesareino, desexaría que fose a miña. É música para as vodas dos amigos, para tocar no salón da casa, Magdalena ao piano, para os alumnos que se atascaban nalgunha pasaxe. E así foi saíndo “ O clave ben temperado”, sen case pretendelo.

Quen diga que o barroco é pouco emotivo, non escoitou barroco con atención. O que dende logo non é, é grandilocuente. Pero quen diga que non é emotivo, está dicindo que na vida diaria non hai grandes emocións. Bach tivo unha vida pouco literaria, pero incluso nesas vidas hai momentos que igualan en intensidade ás grandes historias. A expresión romántica sempre me pareceu un pouco esaxerada, un pouco teatral, e polo mesmo, menos auténtica. Semella que nunca ninguén sufriu tanto como estás sufrindo ti, nin amou tanto como amas ti. Bach ama moito a Magdalena, pero sabe que é algo común, unha alegría que está ao alcance de calquera leiteira de Leipzig. Bach sofre terriblemente a morte da súa primeira muller, ou de varios dos seus fillos, pero sabe que en tódalas casas morreu un neno ou unha muller nova. Por iso escribe música serena, coa alegría ou coa dor do cotiá, de quen sabe que o mellor e o peor é parte da súa vida e da de todos.

Narnelle, Clara, Alma, as mozas Bach, Fanny Mendelsohn… Canta música perdida, música que non foi escrita. Que tocarían para os amigos, na intimidade dos salóns? Como soaría?


Esta semana descubrín un disco de Miles que non escoitara, “Sorcerer”, e alá vai toda a miña concentración no que estaba facendo. Debo de ser un pouco obsesiva, porque cando atopo algo que me entusiasma (e o problema é que ese algo pode ser practicamente calquera cousa) noto que o meu curso de pensamento da voltas unha e outra vez sobre o tema, aínda que eu faga esforzos por desvialo e centrarme. Esta semana foi Miles, de novo.

A música sempre foi algo central para min, e é así para case todo o mundo que coñezo, dun xeito ou outro. De cando en vez aparece unha desas persoas que di que non lle gusta a música, e daquela non podo evitar pensar: “Iso é imposible. O que pasa é que non atopaches a túa música” A música que escoitamos é, se cadra, o que máis nos define, o que sentimos como máis noso, incluso máis que o que lemos. Ademáis, hai moita xente que apenas le, pero é raro atopar a alguén que non escoite música.
Deixando á marxe o virtuosismo, o que máis aprecio na música é o estado de ánimo que produce en min. Busco na música un estado moi concreto, e non atopalo resulta unha decepción, así que hai cousas que podo admitir que son boas, pero das que non remato de desfrutar, que non me “chegan”. Pero cando algo toca a tecla precisa, é case maxia, como este “feiticeiro”.

Se tivera que definir ese estado que busco na música, diría que é de sensibilidade exacerbada, pero serena e feliz. Non me gusta, en xeral, a música deprimente, cando estou mal procuro poñer algo que me anime, ou directamente non escoitar nada, para non asocialo despóis a cousas negativas. Miles Davis ten esa serenidade e esa forza que me gustan. Ten un son cheo e redondo, profundo e suave. Nada de estridencias, nada de rabuñar o metal. Ese metal case non parece metal, semella só aire (salvo cando el quere que sintas que é metal) E ese desaparecer para deixar só ao teclado ou á batería.

Miles soubo coller de cada época o mellor que se lle ofrecía, cada disco, dende “Birth of the cool” ata a época de “Aura” (outro dos meus favoritos) supón unha evolución, un paso adiante, pero sempre segue sendo Miles. Nunca se perde, nunca se distorsiona, nunca se volve elitista ou inescoitable, pero sempre avanza. Dicía que non entendía que a xente pedira unha e outra vez “Kind of Blue”, porque iso xa o tocara unha vez, e bastaba.